Διαφήμιση
( 3 ψήφοι )
Ευρετήριο Άρθρου
Τεχνολογικό χάσμα και ελλειματική ανάπτυξη
- Καινοτομούν οι ελληνικές επιχειρήσεις;
- Τεχνολογικός μετασχηματισμός και διεθνείς άμεσες επενδύσεις
- Οικονομική προσαρμογή και καινοτομία μετά την κρίση
- Χρηματοδοτούμενα έργα έρευνας και αποτελέσματα καινοτομίας
- Ηλεκτρονική διακυβέρνηση
- Ανοιχτό λογισμικό
- Εθνική ερευνητική πολιτική...
- Η δραστηριότητα ευρεσιτεχνιών
- dot-communism
Όλες οι Σελίδες
Εθνική ερευνητική πολιτική...
...και ιδιωτική ανταγωνιστική επιχειρηματικότητα
Ξενοφών Βερύκιος, καθηγητής στο τμήμα χημικών μηχανικών του πανεπιστήμιου Πατρών

H σύνδεση της ερευνητικής δραστηριότητας με τη βιομηχανική εφαρμογή και η εμπορική αξιοποίηση ερευνητικών επιτευγμάτων είναι από τα θέματα που συζητούνται έντονα στη χώρα μας τα τελευταία αρκετά χρόνια. Η πρόοδος που έχει συντελεστεί είναι μικρή, και αυτό οφείλεται σε πολλούς παράγοντες, όπως: η αδιαφορία της βιομηχανίας και η αδυναμία της να ενσωματώσει στην παραγωγική διεργασία καινοτομίες, η καχυποψία των ερευνητών και ερευνητικών φορέων προς τη βιομηχανία και η έλλειψη μηχανισμών οι οποίοι θα βοηθούσαν προς την κατεύθυνση αυτή.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι η ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα έχει ορισμένα ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, όπως:
α) είναι μικρή σε απόλυτα και σχετικά μεγέθη, όπως προκύπτει από τα δαπανώμενα ποσά ως ποσοστό του ΑΕΠ, τον αριθμό των δημοσιεύσεων ανά ερευνητή και τον αριθμό των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που απονέμονται·
β) είναι αποσπασματική και ασυνεχής λόγω της φύσεως και της δομής (spin-off).
γ) είναι περιορισμένης κλίμακας λόγω μη ύπαρξης πυρήνων οι οποίοι να διαθέτουν κρίσιμη μάζα ερευνητών και πόρων·
δ) εξυπηρετεί κυρίως τη μεγάλη ευρωπαϊκή βιομηχανία λόγω των προτεραιοτήτων της ΕΕ και των κριτηρίων αξιολόγησης των ερευνητικών προτάσεων· και
ε) σε πολλές περιπτώσεις είναι υψηλής ποιότητας και ανταγωνιστική, συγκριτικά με την ευρωπαϊκή και διεθνή έρευνα.
Στο σημείο αυτό πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχει άμεση συσχέτιση μεταξύ της ερευνητικής δραστηριότητας/παραγωγής και της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε κλάδους τεχνολογικής αιχμής αφού το πρώτο (η ερευνητική δραστηριότητα και πρωτίστως η ερευνητική αριστεία) είναι η κινητήρια δύναμη για το δεύτερο. Επίσης πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η επιχειρηματικότητα αυτή μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας, πολύ περισσότερο από τις παραδοσιακές δραστηριότητες, ιδιαίτερα σε ένα άκρως ανταγωνιστικό, σε διεθνές επίπεδο, περιβάλλον. Βασικό ερώτημα είναι αν η ερευνητική δραστηριότητα στη χώρα μας, με τα χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν, μπορεί να δημιουργήσει, να υποστηρίξει και να αναδείξει επιχειρηματικότητα σε κλάδους τεχνολογικής αιχμής.
Επιχειρηματικότητα δηλαδή η οποία έχει τις ρίζες της στα εργαστήρια των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων και η οποία είναι βασισμένη σε επιτεύγματα των χρηματοδοτικών μηχανισμών και λόγω της έλλειψης εθνικής στρατηγικής και εθνικών ή «ιδρυματικών» στόχων·
Ενας μηχανισμός εκμετάλλευσης ερευνητικών επιτευγμάτων, ο οποίος χρησιμοποιείται ευρέως στην Ευρώπη και, κυρίως, στην Αμερική, είναι η δημιουργία εταιρειών υψηλής τεχνολογίας με τη συμμετοχή πανεπιστημίων ή ερευνητικών κέντρων και καινοτομίες που αναπτύχθηκαν σε αυτά (τους λεγόμενους τεχνοβλαστούς, σύμφωνα με την ορολογία της Γενικής Γραμματείας Ερευνας και Τεχνολογίας). Στο παρελθόν υπήρξαν ορισμένες επιτυχημένες προσπάθειες, όπως η Forthnet, η οποία είναι σε όλους γνωστή, και η CΒL Πάτρας, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των φαρμάκων και πρόδρομων φαρμακευτικών ενώσεων. Τα τελευταία χρόνια, κυρίως με ώθηση από το πρόγραμμα ΠΡΑΞΕ της ΓΓΕΤ, το οποίο χρηματοδοτεί την ανάπτυξη εταιρειών έντασης γνώσης, έχουν γίνει και φαίνεται να αποδίδουν ορισμένες προσπάθειες.

Στη χώρα μας όμως υπάρχουν ισχυροί παράγοντες οι οποίοι δυσχεραίνουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη εταιρειών υψηλής τεχνολογίας. Οπως επίσης και την με οποιονδήποτε τρόπο εκμετάλλευση ερευνητικών και τεχνολογικών επιτευγμάτων.
Ορισμένοι τέτοιοι παράγοντες είναι:
α) Η αδιαφορία της παραδοσιακής βιομηχανίας και των παραδοσιακών επιχειρήσεων για καινοτομία. Σε μεγάλο βαθμό η ελληνική βιομηχανία χρησιμοποιεί ως μοναδικό μηχανισμό μεταφοράς τεχνολογίας την αγορά εξοπλισμού. Λίγες βιομηχανίες είναι διατεθειμένες να αξιοποιήσουν τεχνολογίες που αναπτύσσονται πρωτογενώς στην εγχώρια αγορά. Και πολύ λιγότερες αυτές που είναι διατεθειμένες να συμβάλουν οικονομικά στην ανάπτυξη τεχνολογίας μέσω της έρευνας.
β) Η αδιαφορία του κρατικού μηχανισμού και η παντελής έλλειψη σχεδιασμού και στόχων. Ποτέ, κανένας φορέας δεν ιεράρχησε προτεραιότητες επενδύσεων σε συγκεκριμένους τεχνολογικούς τομείς έτσι ώστε να αναπτυχθεί σε αυτούς κρίσιμη μάζα ερευνητών και δραστηριοτήτων και από αυτήν να δημιουργηθούν τεχνολογικά προϊόντα και υπηρεσίες.
γ) Η έλλειψη μηχανισμών-«θερμοκοιτίδων» νέων επιχειρήσεων. Οι νέες επιχειρήσεις, ειδικότερα οι επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας οι οποίες δραστηριοποιούνται κυρίως στη διεθνή αγορά, αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα στην αφετηρία τους. Για τούτο απαιτούνται μηχανισμοί να τις βοηθήσουν και να διευκολύνουν την πορεία τους. Στη διεθνή πρακτική ένας τέτοιος μηχανισμός είναι τα Τεχνολογικά και Επιστημονικά Πάρκα. Δυστυχώς στη χώρα μας τα Τεχνολογικά Πάρκα έχουν, τα περισσότερα, αποτύχει διότι σχεδιάστηκαν για να αποτύχουν και λόγω της επιβολής σε αυτά απαράδεκτου μοντέλου λειτουργίας.
δ) Η έλλειψη «επιχειρηματικής εκπαίδευσης» και «επιχειρηματικής νοοτροπίας» των ερευνητών.
ε) Η εχθρική ή αδιάφορη αντιμετώπιση από τα Πανεπιστήμια.
στ) Η δυσπιστία των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου (venture capital) και η έλλειψη κεφαλαίων seed capital.
ζ) Η μη ύπαρξη προσωπικού υψηλού επιπέδου και κατάρτισης· και
η) η γραφειοκρατία του δημόσιου φορέα.

Ολοι αυτοί οι παράγοντες δυσχεραίνουν τη μεταφορά τεχνολογίας και τεχνογνωσίας από τα πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα προς τη βιομηχανία, την εκμετάλλευση ερευνητικών/τεχνολογικών επιτευγμάτων με οποιονδήποτε τρόπο, και κυρίως την ανάπτυξη επιχειρηματικότητας σε κλάδους τεχνολογικής αιχμής. Υπάρχουν βεβαίως και θετικές πλευρές, όπως το πρόγραμμα ΠΡΑΞΕ της ΓΓΕΤ, το οποίο στηρίζει την ανάπτυξη εταιρειών υψηλής τεχνολογίας, και η εύκολη σήμερα πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές.

Οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και, κυρίως, την αξιοποίηση ερευνητικών/τεχνολογικών προϊόντων και υπηρεσιών μπορούν να κωδικοποιηθούν ως εξής: Πρέπει, πρωτίστως, να αυξηθεί σημαντικά η ερευνητική δραστηριότητα στη χώρα μας και να τεθούν προτεραιότητες σε τομείς όπου υπάρχει κρίσιμη μάζα ερευνητών ή άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα. Πρέπει να υπάρχει αγορά για τις τεχνολογίες ή τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που αναπτύσσονται. Ως αγορά εννοούμε την παγκόσμια αγορά, διότι η ελληνική αγορά είναι πάρα πολύ μικρή για προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής τεχνολογίας. Η κατάκτηση αυτής της αγοράς είναι μια επίπονη, συνεχής, μακροχρόνια και εξαιρετικά ανταγωνιστική προσπάθεια.
Μια άλλη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη βασικών υποδομών για την παραγωγή των προϊόντων που αναπτύσσονται. Είτε αυτά είναι άυλα προϊόντα είτε, κυρίως, υλικά. Μια πολύπλοκη κατασκευή, για παράδειγμα, μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να κατασκευαστεί στην Ελλάδα. Πράγμα το οποίο κάνει το όλο εγχείρημα προβληματικό. Βεβαίως το προϊόν/υπηρεσία πρέπει να είναι εξαιρετικά υψηλής προστιθέμενης αξίας. Τέλος, για να μπορέσει να επιβιώσει μια τέτοια πρωτοβουλία πρέπει να υπάρχει πολύ καλά εκπαιδευμένο προσωπικό όλων των βαθμίδων και να έχει εξασφαλιστεί άνετη, έγκαιρη και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση.

Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η επιχειρηματική εκμετάλλευση ερευνητικών αποτελεσμάτων και ρηξικέλευθων προϊόντων ή υπηρεσιών στη χώρα μας είναι δύσκολη και προβληματική. Για να βελτιωθεί πρέπει να αυξηθεί σημαντικά η εθνική χρηματοδότηση έρευνας και να εντοπιστούν περιοχές προτεραιότητας, να συνεχιστεί η παροχή χρηματοδότησης σε start-ups, να αλλάξει το κλίμα στο Πανεπιστήμιο σε ό,τι αφορά την επιχειρηματικότητα, να ενεργοποιηθούν τα venture capital και seed capital funds και, τέλος, να ενεργοποιηθούν οι Περιφέρειες (κυρίως αυτές που φιλοξενούν πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα) και να παράσχουν κίνητρα για την εγκατάσταση σε αυτές τέτοιων δραστηριοτήτων. Η σωστή οργάνωση, στελέχωση, χρηματοδότηση και αναβάθμιση των υπαρχόντων Τεχνολογικών Πάρκων θα μπορούσε να ήταν ένα καλό εργαλείο στα χέρια των Περιφερειών.



δημοψήφισμα

Νέα επικαιρότητας: Ποιότητα ή ποσότητα;