10 Σεπτεμβριου 2010
Posted in
Επικαιρότητα
Η ARS Electronica απένειμε τη «Χρυσή Νίκη» για τις Υβριδικές Τέχνες στον ελληνοκυπριακής καταγωγής Στέλιο Αρκαδίου (Stelarc)...
Υπεύθυνος του τμήματος Performing Arts στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου, και καθηγητής Τέχνης και Ρομποτικής στο Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon των ΗΠΑ, ο Stelarc είναι πρωτοπόρος καλλιτέχνης της performance. Το έργο του, εστιάζει στην εναλλακτική αρχιτεκτονική του φυσικού σώματος, στο πλαίσιο της σύγχρονης βιοτεχνολογίας. Από το 1970, προτείνει με performances και projects την αναβάθμιση και επέκταση του φυσικού σώματος, χρησιμοποιώντας στο δικό του σώμα, ειδικά σχεδιασμένες προσθήκες και επεκτάσεις: Ρομποτικές, ηλεκτρονικές, τεχνητή νοημοσύνη, σύνδεση του νευρικού συστήματος στο Διαδίκτυο, δράση στη Second Life και ιστοκαλλιέργεια, με την ενσωμάτωση στον αριστερό του βραχίονα «γλυπτού» από τον δικό του ιστό, σε σχήμα ανθρώπινου αυτιού, που θα λειτουργεί ως κεραία για το ίντερνετ και ως bluetooth. Η φόρμα του αυτιού επελέγη επειδή σ’ αυτό υπάρχουν κέντρα συνδεδεμένα με όλα τα όργανα, άρα αποτελεί αναφορά σε ολόκληρο το σώμα.
Αυτό το project, που έχει τίτλο EAR ON ARM βραβεύθηκε φέτος στο Linz της Αυστρίας.
Αν και διάσημος, ένιωσε μεγάλη έκπληξη, όταν πληροφορήθηκε ότι η επιτροπή των βραβείων, που θεωρούνται τα «Οσκαρ της τεχνολογικής τέχνης», επέλεξε φέτος να απονείμει τη «Χρυσή Νίκη» στο EAR ON ARM μαζί με 10.000 ευρώ. Για τη βράβευσή και τις προοπτικές του «αυτιού», μιλήσαμε με τον Stelarc.
«Το βραβείο ήταν εντελώς αναπάντεχο, επειδή συνήθως, οι καλλιτέχνες υποβάλλουν ένα έργο με τη σχετική τεκμηρίωση για να ληφθούν υπ’ όψιν. Το EAR ON ARM δεν έχει ακόμα τελειώσει. Είναι σε διαδικασία ολοκλήρωσης. Ετσι, ήταν πολύ ευχάριστο που η κριτική επιτροπή, όχι μόνο αποφάσισε να το υποδείξει, αλλά και να του απονείμει το βραβείο», λέει ο Stelarc.
– Μετά τη διεθνούς κύρους «Χρυσή Νίκη» στην Ars Electronica, οι πλαστικοί χειρουργοί θα αναθεωρήσουν τις θέσεις τους για το αν είναι αισθητικά και ηθικά αποδεκτός ο επανασχεδιασμός του σώματος;
– Μπα, όχι, δεν περιμένεις από την ιατρική κοινότητα να γίνει πιο εξυπηρετική, μόνο εξαιτίας ενός καλλιτεχνικού βραβείου! Αλλά, όπως έχουμε ήδη μια κοινότητα πλαστικών χειρουργών που προχωρούν πέρα από τις αναγκαίες επεμβάσεις κι αυτές που γίνονται για να σωθεί μια ζωή, έτσι μπορεί κανείς να φανταστεί μια κοινότητα γιατρών, οι οποίοι θα χρησιμοποιούν τη χειρουργική, και πιο ακραίες ακόμα διαδικασίες, για την τροποποίηση του σώματος.
– Με ποια επιχειρήματα πείσατε τον πλαστικό χειρουργό που έκανε την επέμβαση για το EAR ON ARM;
– Λοιπόν, ήταν μια συγκυρία επιλογής της χρονικής στιγμής, της χρηματοδότησης, του ενδιαφέροντος των media και της εξεύρεσης των χειρουργών που θα ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Εναν απ’ αυτούς τον είχα συναντήσει στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και είχε αρχικά συμφωνήσει να βοηθήσει στη χειρουργική διαδικασία, το 2000. Αλλά, μόνο έξι χρόνια αργότερα, όταν ο μέντοράς του ήταν πρόθυμος να συμμετάσχει, τότε μόνο συμφώνησε ξανά. Ο τρίτος χειρουργός ήταν κάποιος που είχε πρόσβαση σε ένα ιδιωτικό χειρουργείο και γνώριζε τους άλλους δύο συναδέλφους του. Είμαστε από τότε, πολύ καλοί φίλοι.
Το σώμα
– Πώς θα εξηγούσατε τη δουλειά σας με απλά λόγια, στους δημοσιογράφους που γράφουν για σας «ο καλλιτέχνης που κρεμιέται από γάντζους» και «ο performer που θεωρεί το Τρίτο Αυτί τέχνη;».
– Πάντα μ’ ενδιέφερε το σώμα, ως μια εξελικτική βιολογική συσκευή και ο σχεδιασμός μιας εναλλακτικής ανατομικής αρχιτεκτονικής με χρήση τεχνολογίας. Το σώμα τώρα γίνεται ένα εκτεταμένο επιχειρησιακό σύστημα το οποίο δρα πέρα από τα όρια του δέρματος και πέρα από τον τοπικό χώρο που καταλαμβάνει. Είναι ένα είδος χιμαιρικού σώματος, εν μέρει βιολογικό, εν μέρει τεχνολογικό, που έχει να διαχειριστεί ροή δεδομένων σε εικονικά συστήματα.
– Θα χρησιμοποιήσετε ενσωματωμένη Νανοτεχνολογία στο EAR ON THE ARM, ή σε άλλο project;
– Οχι. Βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή της Νανοτεχνολογίας. Προς το παρόν δεν είναι εύκολο για έναν καλλιτέχνη να έχει πρόσβαση στις ειδικές εγκαταστάσεις για να κάνει δημιουργικά πράγματα μ’ αυτήν. Υπάρχουν ήδη ιατρικές μέθοδοι που αναπτύχθηκαν για τοπική, άρα και περισσότερο αποτελεσματική, θεραπεία ορισμένων παθολογικών καταστάσεων με φάρμακα. Μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη είναι ότι οι ερευνητές αναζητούν τώρα τρόπο να «κολλήσουν» βακτήρια στο «σασί» ενός nanobot.
– Προτείνετε κάποια αισθητική, στη σχέση μορφής και λειτουργίας στα προσθέματα;
– Σ’ αυτά τα projects και τις performances, η αισθητική δεν είναι προδιαγεγραμμένη, προκύπτει κάθε φορά από την τεχνολογία που χρησιμοποιείται. Τα νέα εργαλεία και μηχανήματα, δημιουργούν νέα είδη καλλιτεχνικών δυνατοτήτων και νέες αισθητικές...
– Η μετατροπή του σώματος σε cyborg και οι άλλες διεπαφές ανθρώπου - μηχανής (εκτός από αυτήν με το Διαδίκτυο) μοιάζουν ξεπερασμένες σε σύγκριση με τις δυνατότητες της Βιοτεχνολογίας και της Γενετικής;
– Οι γενετικές παρεμβάσεις θα σημάνουν το τέλος πολλών γενετικών ασθενειών, αλλά, επαυξάνοντας το σώμα με εξωτερικές διεπαφές και τεχνολογικά όργανα, παρόλο που είναι εξωτερικά, μπορεί αυτή η προσέγγιση, με κατασκευές Cyborg, να είναι εξίσου εξελιγμένη.
– Νομίζω ότι μέχρι τώρα, τα έργα και οι performances σας έχουν να κάνουν με το Transhuman σώμα, αλλά δεν αγγίξατε το θέμα του φύλου και της αναπαραγωγής. Μήπως γι’ αυτό θεωρηθήκατε «φαλλοκράτης» από ορισμένους φεμινιστικούς κύκλους;
– Ω! Κάνω performances από το 1970. Αν και το φύλο δεν αποτελούσε ανοιχτά ζήτημα στα projects και τις performances μου, μερικά άτομα στους φεμινιστικούς κύκλους έκαναν κριτική στις performances μου ότι ήταν κάποιο είδος τελετών ανδρικής μύησης και η χρήση της τεχνολογίας ένα είδος διαιώνισης των δομών της ανδρικής εξουσίας. Υποθέτω ότι τότε, το ζήτημα της εποχής ήταν η επιβεβαίωση της φεμινιστικής πρακτικής κι αυτό μερικές φορές οδηγούσε σε απλουστευτική άρνηση άλλων ειδών projects που γίνονταν από μερικούς άνδρες καλλιτέχνες.
– Πρόσφατα, ο καθηγητής Stephen Hawking δήλωσε ότι αν δεν επεκταθούμε στο Διάστημα, είμαστε καταδικασμένοι. Αφενός εξαιτίας του υπερπληθυσμού, κι αφετέρου από τις συνέπειες της επιθετικότητας που είναι εγγεγραμμένη στο γονιδιακό κώδικα του Ανθρώπου. Θα ήθελα να σας ρωτήσω, αν, ως καλλιτέχνης, θα οραματιζόσασταν γενετικές μεταλλάξεις στο σώμα του Transhuman, που θα αφαιρούσαν αυτή την μάταιη πια επιθετικότητα;
– Αυτό που είπε ο Hawking δεν είναι καινούργιο. Το έλεγα από τις αρχές της δεκαετίας του ’70. Είναι πρόβλημα παρ’ όλα αυτά, το αν και κατά πόσο μπορεί κανείς να εξαλείψει την επιθετικότητα. Βεβαίως, οφείλουμε να γνωρίζουμε ξεκάθαρα τι σημαίνει αυτό. Για παράδειγμα, πόσο θετική μπορείτε να είστε αν σας πει κάποιος ότι είστε πολύ επιθετική; Αντιλαμβάνομαι ότι εννοείτε το είδος της συμπεριφοράς που προκύπτει όταν βρίζετε τον σύντροφό σας ή σκοτώνετε κάποιον σε κρίση ζηλοτυπίας. Ή τα αποτελέσματα του πολέμου σε πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς. Αυτό είναι ένα περίπλοκο γενετικό, πολιτιστικό και πολιτικό πρόβλημα!
Βιοηθική και βιοπολιτική
– Ποια θεωρείτε ότι είναι τα κυρίαρχα ζητήματα βιοηθικής και βιοπολιτικής σήμερα, από τη στιγμή που η σύνεση στη χρήση τεχνολογίας και βιοτεχνολογίας είναι προαιρετική;
– Ζούμε στην Εποχή του Πτώματος, της Κωματώδους Κατάστασης και της Χίμαιρας. Αυτό που είναι σημαντικό τώρα, δεν είναι τόσο πολύ αυτό που συνιστά τη ζωή, αλλά μάλλον τι εννοούμε με τον θάνατο. Τα νεκρά σώματα δεν αποσυντίθενται (αν πλαστικοποιηθούν), τα νεκρά σώματα μπορεί να επανέλθουν (αν διατηρηθούν σε κρυογονικές συνθήκες). Και τα σώματα σε κωματώδη κατάσταση μπορούν να διατηρηθούν στη ζωή με υποστηρικτικά συστήματα. Τα σώματα γίνονται όλο και περισσότερο υβριδικά συστήματα ανθρώπου - μηχανής. Οι μεταβατικοί χώροι πολλαπλασιάζονται εκεί όπου νέα σύνορα και όρια συνεχώς επανασχηματίζονται, επανακατασκευάζονται και επαναξιολογούνται. Τα σώματα είναι ασαφή. Η Fractal και Phantom Σάρκα, πολλαπλασιάζεται. Δεν ξέρουμε αν είμαστε εδώ ή εκεί, αν είμαστε ζωντανοί ή νεκροί και ίσως αυτό δεν θα αποτελεί πια σημαντική διαφοροποίηση!
05/09/2010 - kathimerini.gr - Συνέντευξη στην Αννα Xατζηγιαννακη, Ιστορικός Τέχνης
Η Hewlett Packard τον εξοστράκισε, αλλά η Oracle, η δεύτερη μεγαλύτερη εταιρεία του κόσμου στο λογισμικό, τον υποδέχθηκε με ανοικτές αγκάλες και τον τοποθέτησε στο πηδάλιό της.
